Spoor Gent - Terneuzen

Periode 01.07.2019 - 01.07.2022
Provincie Oost-Vlaanderen
Gemeente Gent, Terneuzen, Wachtebeke, Zelzate en Evergem
Aanvrager Provincie Oost-Vlaanderen
Subsidiebedrag 300.000 euro
Status Lopend

Situering en doelstellingen

Aanleiding

De bouw van de Nieuwe Sluis in Terneuzen en de fusie van het Havenbedrijf Gent en Zeeland Seaports tot North Sea Port zorgen voor een nieuwe dynamiek in de regio. Om deze nieuwe dynamiek maximaal te valoriseren is, onder meer, een verbeterd grensoverschrijdend spoornetwerk een vereiste.

Een verbeterd goederenspoor wordt door North Sea Port reeds onderzocht binnen het project Rail Ghent Terneuzen (RGT) en kadert binnen het verhaal van de Europese goederencorridors (CEF).

Maar er is meer nodig. De volledige kanaalzone en aangrenzende regio wordt in te beperkte mate ontsloten door openbaar vervoer (OV). Een vlotte OV-verbinding Gent – Terneuzen bestaat niet. Openbaar vervoer, met spoor als drager, dient mee onderdeel te vormen van een integraal plan. De vraag naar goed openbaar vervoer leeft al lang in de kanaalzone. Vooral het inzetten van de bestaande goederenspoorlijn 204 tussen Gent-Dampoort en ArcelorMittal kent een groot draagvlak. Vakbonden en werkgeversorganisaties hebben acties en initiatieven opgezet. De provincieraad en de betrokken gemeenteraden stemden hierrond unanieme moties.

Een grensoverschrijdend spoornetwerk voor zowel personen als goederen versterkt de positie van de fusiehaven en biedt antwoorden op een aantal maatschappelijke problemen en uitdagingen waaronder:

  • Meer spoor en minder auto- en vrachtverkeer op de weg zorgt voor
    • minder files;
    • een betere luchtkwaliteit (cfr. fijn stof actieplan voor Gent en de Gentse kanaalzone);
    • een vermindering van de CO2-uitstoot (cfr. Vlaams en provinciaal klimaatplan).
  • Het stijgend aantal vacatures, door de toegenomen economische groei, kan vlotter ingevuld worden als 2 arbeidsmarkten, met tussenliggend een grootschalig industrieel complex, op een vlotte manier worden verbonden.
  • Goed openbaar vervoer, met spoor als drager, voorziet in de ontsluiting van Zelzate en de kanaaldorpen.
  • Een meer multimodale haven vormt een extra troef voor de vestiging van nieuwe bedrijven.

Het strategisch project Trein Gent – Terneuzen (TGT) wil het integrale verhaal zijn waarbij een noord-zuid georiënteerd spoornetwerk voor personen en goederen wordt uitgebouwd tot een volwaardige 2de ruimtelijke en economische drager van de kanaalzone. Met TGT willen de overheden, North Sea Port, de bedrijven en de bewoners in de regio de spoorambities verder concreet maken.

Situering

Het projectgebied heeft betrekking op 5 gemeenten (Gent, Wachtebeke, Zelzate, Evergem en Terneuzen). De mobiliteitsinvloed is allicht ruimer en spreekt een deel van de vervoerregio Gent aan. 

De stationsomgevingen Gent-Sint-Pieters en Gent-Dampoort zijn in het bestaand Vlaams, provinciaal en stedelijk beleid geselecteerd als hoofdstation en vormen verknopingspunten tussen het interne (stedelijke) en het externe (regionale) openbaar vervoer.

Een bijzondere rol is weggelegd voor Zelzate als centraal knooppunt van reguliere buslijnen. Een multimodale stationsomgeving vormt hier een verzamelpunt voor reizigers uit de ruimere regio die vervolgens, op termijn, richting Gent of Terneuzen kunnen sporen. In Zelzate is ook visievorming nodig rond de vertakking met een eventuele havenspoorlijn langsheen de E34.

Oostakker, Desteldonk, Sint-Kruis-Winkel, Wachtebeke, Zelzate, Evergem, Westdorpe, Axel en Terneuzen (Zuid, Roosevelt en Centrum) worden als te onderzoeken multimodale ontwikkelingsknopen naar voor geschoven. Een aantal van die knopen dient in synergie met de grote tewerkstellingspolen, waaronder Volvo en ArcelorMittal, onderzocht te worden op hun potentie en ruimtelijke positionering.

De grenzen van het projectgebied en de projectpartners worden niet hard vastgelegd. Op basis van visievorming en consensus kan het projectgebied verruimen en kunnen bijkomende projectpartners betrokken worden.

Doelstelling

De doelstelling, op lange termijn, is tweeledig. Enerzijds wil TGT, op basis van een ruimtelijke-mobiliteitsinsteek, de nodige omkadering aanleveren om een grensoverschrijdende visie uit te werken. Een visie, goed ingebed in ruimere netwerken, voor een optimale (spoor)ontsluiting van de volledige kanaalzone Gent – Terneuzen voor personen en goederen. Anderzijds zal het de ruimtelijke ontwikkeling, met focus op ruimtelijk rendement en geënt op de (nieuwe) vervoersknooppunten, in gang zetten.

Als producten beoogt TGT onder meer:

  • een werkbare projectstructuur met alle betrokken partners;
  • structuurschetsen voor de (nieuwe) stationsomgevingen (microniveau);
  • structuurschetsen voor het grensoverschrijdend spoornetwerk met inbegrip van een vertakking op een eventuele havenspoorlijn langsheen de E34 (macroniveau, lange termijn);
  • een realisatieprogramma;
  • een financieringsprogramma voor de realisatie van zowel het personen- als het goederenvervoer;
  • een verruiming van het draagvlak, zodat op alle niveaus (Europees, Nederland, federaal, Vlaams, provinciaal, lokaal,…) werk wordt gemaakt van het verbeteren van de spoorontsluiting van de kanaalzone Gent – Terneuzen + regio;
  • een goede afstemming tussen personenvervoer en goederenvervoer;
  • rekening houdend met de klimaat- en milieudoelstellingen: een onderzoek naar het potentieel van nieuwe technologie zoals waterstof.

Resultaten

2008: ‘Potentieelonderzoek innovatieve vervoerssystemen haven Gent – Oost’ door Vegho

2009: ‘Haalbaarheidsstudie lightrail’ door NMBS-holding, Infrabel en NMBS

2017: toezegging Europese medefinanciering voor RGT binnen het CEF-programma

2018: potentieelstudie personenvervoer door RGT

2018: potentieelstudie personenvervoer door NMBS

2018: personenvervoer in Vlaams – federaal samenwerkingsakkoord strategische spoorinvestering (1 miljoen euro studiekosten, 10 miljoen euro Vlaamse cofinanciering afschaffen overwegen L204, 4,8 miljoen euro federale financiering voor de aanpassing van de Gentse haven aan de Europese normen inzake goederenvervoer en bij Europese financiering elektrificatie Hamont – Achel geeft Federale overheid voorkeur aan herbesteding in functie van L204 (18,2 miljoen euro)).

Voorgaande initiatieven zijn nuttige bouwstenen waar TGT verder op kan bouwen en maakt dat het spoorverhaal voor de kanaalzone Gent – Terneuzen + regio nu reeds hoog op de (politieke) agenda staat.

2019: start project TGT, voorbereiding nieuwe CEF-call en inschuiven TGT in:

  • federaal beleidsakkoord
  • Vlaams beleidsakkoord
  • grensland MIRT (NL)
  • meerjarenplan NMBS / Infrabel

2020: concept / structuurschets inschuiven in ‘Masterplan Goederenspoorvervoer’ (NL) + afronden deelstructuurschets spooraantakking kanaalzone – havenspoorlijn E34

2021: internationaal symposium + realisatie eerste quick wins

20XX: realisatie spoorontdubbeling L204 en stations/halteplaatsen tussen Gent en Zelzate + eerste trein rijdt

20YY: realisatie missing links Zelzate – Axelse vlakte + bijhorende stations/halteplaatsen

Coördinator:
Bruno Reniers

Adres:

Provincie Oost-Vlaanderen
Projectbureau Gentse Kanaalzone
Woodrow Wilsonplein 2
9000 GENT

tel: +32 9 267 78 45

gsm: +32 473 61 11 84



Mail:
Klik hier
Meer info:

 

Documenten: