HORIZON (Zoniënwoud)

Periode 01.03.2014 - 01.03.2017
Provincie Vlaams-Brabant
Gemeente Hoeilaart, Overijse
Aanvrager Gemeente Overijse
Subsidiebedrag 180.000 euro
Status Lopend

Situering en doelstellingen

Hoewel Hoeilaart en Overijse zich aanvleien tegen het Zoniënwoud, is de band met hun naaste groene long al decennia lang verzwakt. Het strategisch project HORIZON wil de projectgemeenten en het Zoniënwoud beter met elkaar verbinden door een functieversterking van de openruimte binnen het bebouwd perifeer landschap. Deze doelstelling vloeit voort uit de visie van het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen voor dit zuidoostelijke deel van het Vlaams Strategisch Gebied rond Brussel. In dit gebied is de relatie tussen open en bebouwde ruimte door verstedelijking sterk vervaagd. De gemeenten wensen deze verstedelijking duidelijk te begrenzen en de resterende openruimte binnen het bebouwd perifeer landschap te vrijwaren en een duidelijke rol te geven. Het project zet daarom prioritair in op de ontwikkeling van recreatieve onthaalpoorten naar het Zoniënwoud en open ruimteverbindingen via binnengebieden.

 

In lijn met de structuurvisie van het Zoniënwoud, worden de onthaalpoorten binnen HORIZON ontwikkeld in Groenendaal en Jezus-Eik. De poorten dienen niet alleen als hoofdtoegang tot het Zoniënwoud om zo de recreatieve druk beter te kanaliseren, maar ook als toegangspoorten naar het blauwgroene netwerk van open ruimteverbindingen en de bebouwde omgeving. De groenstructuren tussen en doorheen het bebouwde landschap worden zo goed mogelijk afgestemd op de randstedelijke noden van Hoeilaart en Overijse.

 

Met HORIZON+ wordt een vervolgtraject ingezet, die de verruiming van het samenwerkingsverband en van het projectgebied nagestreefd. Ook een afstemming van doelstellingen op niveau van het bebouwd perifeer landschap en het realiseren van concrete deelprojecten worden beoogd. Op deze manier kunnen de deelprojecten inhoudelijk verdiept en ruimer ontsloten worden en verknoopt worden met andere projecten, zoals het landinrichtingsproject Ijsevallei. De stuurgroep kiest uitdrukkelijk voor een geïntegreerde, gebiedsgerichte aanpak, waarbij voor een ruimer projectgebied parallel verder gewerkt wordt op visie- en conceptniveau en aan het realisatietraject van concrete uitvoeringsprojecten. HORZIZON '+' slaat op de verbrede kijk met betrekking tot de problematiek van het 'grensoverschrijdende'. Door toetreding van de gemeente Sint-Genesius-Rode komt het volledige bebouwd perifeer landschap in beeld. Tenslotte wilt met met HORIZON+ het gebiedsgericht werken binnen de provincie Vlaams-Brabant beter uitbouwen en verankeren, er wordt sterker ingezet op bovenlokale uitdagingen in dialoog met Brussel en Wallonië, en er wordt meer aandacht gegeven aan vermarkting en communicatie.

Resultaten

Projectstructuur

Binnen de projectstructuur staat het Dagelijks bestuur in voor de opvolging van het project. Zij werkt ook de actiepunten uit en bereidt de beslissingen van de Stuurgroep voor. Verder werden er platformen met meerdere thematische werkgroepen opgericht voor elk van de poorten. Afstemming met de ontwikkeling van de andere onthaalpoorten en instappplaatsen naar het Zoniënwoud, is verzekerd dankzij de parallelle projectstructuur van het Zoniënwoud waar de projectcoördinator in betrokken is. Het actiepunt 'open ruimteverbindingen via binnengebieden' werd voorbereid door een aparte werkgroep binnen HORIZON en nu verder uitgewerkt met de VLM i.h.k.v. Landinrichting in de Vlaamse rand. De projectstructuur voor het 'Landinrichtingsproject IJsevallei' werd opgezet door de VLM in nauwe samenwerking met de projectcoördinator van HORIZON, die deel uit maakt van het projectteam.  

 

Actiepunten

In de structuurvisie van het Zoniënwoud krijgt elke onthaalpoort een individueel thema toegewezen. Hierdoor kan elke poort zich onderscheiden van de andere en wordt een divers recreatief en toeristisch aanbod aangeboden.

 

Op basis van de beleidsvisies uit de structuurvisie van het Zoniënwoud en het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen, werden er voor HORIZON actiepunten vastgesteld die bepalen in welke gebieden verdere deelprojecten gerealiseerd zullen worden. Sinds de opstart van het strategisch project HORIZON werd er vooral gewerkt aan de optimalisatie van de toegangspoorten Groenendaal en Jezus-Eik.

 

1. Actiepunt Poort Groenendaal

De huidige poort Groenendaal wordt als eerste van de vijf ‘reeds bestaande’ recreatieve poorten

verder ontwikkeld als de centrale poort tot het Zoniënwoud. De site is een gevarieerd domein dat

onderdeel is van het Zoniënwoud. Ze beschikt over een groot aantal bijzondere troeven waaronder

een imposant kathedraalbos en uniek, nog te ontsluiten erfgoed. Tegelijkertijd heeft dit ecologisch

waardevol bos vlak bij Brussel flink te lijden onder versnippering en geluidsoverlast. Er wordt vandaag al een brede waaier van activiteiten aangeboden in Groenendaal, zowel door de

vaste partners als andere organisaties. Met het oog op de ontwikkeling van Groenendaal tot centrale poort, werd er in hoofdzaak door ANB de voorbije jaren al veel geïnvesteerd in de omgeving. Voorafgaand aan de start van het HORIZON-project werden al heel wat studies uitgevoerd en reeds meerdere werven op de ANB-site afgewerkt die bijdragen aan de ontwikkeling van deze poort (bv. studie programmaontwikkeling bezoekersonthaal, restauratie B&B Hippo-droom, …). Dit werk van lange adem wordt tijdens HORIZON verder gezet (bv. restauratie van het bosmuseum en de Koninklijke loge van Groenendaal, finalisatie beheerplan voor het Zoniënwoud, …) en uitgebreid naar de stationsomgeving van Groenendaal, waar het gros van de bezoekers verwacht wordt toe te komen (heraanleg stationsomgeving en -parking, restauratie stationsgebouw, veiligere en leesbaardere verkeerssituatie, …). Daarnaast wordt er ook gewerkt op een hertracering van de N275 bij het station van Groenendaal met het oog op een vereenvoudiging van dit knooppunt en een veiligere oplossing aan alle verkeersgebruikers. Overigens wordt er via het Platform Onthaalpoort Groenendaal, dat onderverdeeld is in 5 thema's (erfgoed, natuur, sport, bewegwijzering en ondernemen), ervoor gezorgd dat de intergratie tussen de thema's bewaakt worden en waarin er plaats is om ideeën uit te werken.

 

2. Actiepunt Poort Jezus-Eik

Bij de aanleg van de E411 werd Jezus-Eik bruut begrensd door de snelweg waarmee de

bestaande ‘dorpsstraat’ werd verbonden. Het dorp werd zo opgespannen tussen de snelweg en de

baanwinkels van de Brusselsesteenweg. Het gemeentebestuur van Overijse heeft bij de start van HORIZON een Masterplan voor de dorpskern van Jezus-Eik laten opmaken, met als doel het dorp te transformeren van bottleneck naar een levendige dorpsplek. De uitwerking van de recreatieve poort Jezus-Eik en de projectbeschrijving van HORIZON in zijn totaliteit maken een onmisbaar deel uit van dit masterplan. Hierdoor kan Jezus-Eik terug bij het Zoniënwoud worden betrokken, en omgekeerd het Zoniënwoud terug bij Jezus-Eik. De stuurgroep ziet in het masterplan veel kansen tot voorbeeld stellende realisaties die als hefboom kunnen dienen voor zowel de poort Jezus-Eik als het HORIZON-project in zijn geheel. Omdat het realiseren van de visie voor de poort Jezus-Eik grondverwerving noodzakelijk maakt, besliste de stuurgroep om het nodige te doen om de subsidies die Ruimte Vlaanderen potentieel verleent voor de verwerving van terreinen in dit deelproject in te zetten. Daarnaast werden prangende uitdagingen zoals het ontbreken van een recreatiezone, het terkort aan parkeerruimte bij GC de Bosuil en de nood aan speelruimte en huisvesting voor de aanwezige jeugdbewegingen aangehaald. Om deze functies ruimtelijk te verankeren, besliste de gemeente Overijse om BUUR in te schakelen voor de opmaak van het RUP 11 "Toeristische poort Zoniënwoud Jezus-Eik". De opzet van het Platform van de Onthaalpoort Jezus-Eik is analoog aan deze in Groenendaal. De werkgroepen voor de Poort Jezus-Eik zijn gericht op de thema's imago, Witherencluster, en recreatie en beleving.

 

3. Actiepunt Openruimteverbindingen via binnengebieden

Dit actiepunt omvat zowel het in de projectaanvraag voorziene traject «een duidelijke rol geven aan

binnengebieden» als het traject «het uitbouwen van open ruimteverbindingen». De klemtoon ligt dus op de bescherming en versterking van de open ruimte.

Voor de binnengebieden die gelokaliseerd zijn in het zoekgebied van de te realiseren open ruimteverbindingen zal bepaald worden of en hoe ze in de toekomst verder ontwikkeld kunnen worden en in welke mate ze een duidelijke rol kunnen opnemen binnen het uit te bouwen netwerk van open ruimteverbindingen dat de verschillende woonwijken en kernen met het Zoniënwoud en de IJsevallei zal verbinden.

In bestaande woonlinten zal onderzocht worden hoe we onbebouwde percelen kunnen vrijwaren om

bestaande open ruimtecorridors en zichten naar achterliggende binnengebieden te behouden. Het

studiebureau dat het gemeentelijk ruimtelijk structuurplan van Hoeilaart actualiseerde, zal

mee ingeschakeld worden om deze prangende vraag te beantwoorden. Om de open ruimte

kwaliteitsvol en zichtbaar te maken, is de gemeente Hoeilaart ook met een RUP bezig voor het

woonuitbreidingsgebied Sloesveld waarin een groene vinger is aangeduid. Het projectteam van

HORIZON werd ingeschakeld om de visie hierop mee uit te werken.

 

4. Actiepunt Communicatie en sensibilisatie

De interne opvolging van het project binnen het Dagelijks bestuur gebeurt door een (meer)maandelijks overleg en tussentijdse bilaterale afstemming. Aan de collega’s van RLD vzw wordt verslag uitgebracht op de maandelijkse medewerkersvergadering. Binnen de stuurgroep wordt halfjaarlijks de voortgang besproken maar wanneer nodig al eerder tussentijds bilateraal teruggekoppeld. De relevante actoren worden verder ook betrokken via bilaterale overlegmomenten, de verschillende werkgroepen binnen de projectstructuur van HORIZON en de platformen van de onthaalpoorten in Groenendaal en Jezus-Eik. Nadat in oktober 2015 ook het Platform van de Onthaalpoort Jezus-Eik officieel werd opgestart en de eerste concrete realisaties en activiteiten een feit werden, was de tijd daar rijp voor en werd er een voor het grote publiek toegankelijke projectwebsite gelanceerd. Deze site is opgebouwd als onderdeel van de al bestaande website van het Zoniënwoud en te bezoeken via www.zonienwoud.be/horizon.

 

5. Actiepunt Project optillen naar een hoger niveau

Om op termijn ook op een zichtbare manier aan die verbondenheid te werken, wil het Dagelijks

bestuur tevens concrete acties uitwerken op het bovenlokale niveau. Ze gaf de aanzet tot een eerste ‘verbindend’ projectidee dat die gemeenten waarin er poorten worden ontwikkeld samen kan brengen door in de poorten unieke kunstwerken te plaatsen die de verweving symboliseren van de omliggende gemeenten met het Zoniënwoud. Zo kan de band tussen het Zoniënwoud en de bebouwde omgeving alsook de identiteit en specificiteit van elke gemeente apart op een uniforme manier versterkt worden. Om de verbondenheid tussen de poorten ook op terrein te verbeteren, wordt samen met Toerisme Vlaams-Brabant en VisitBrussels gezocht naar een manier om een recreatief knooppuntennetwerk voor wandelaars in het Zoniënwoud te ontwikkelen dat aantakt op de wijde omgeving. Ook binnen de overlegstructuur van het HORIZON-project worden stelselmatig aanpalende gemeenten en gewesten betrokken. Dit was vb. het geval bij de opmaak van het masterplan voor Jezus-Eik (gemeente Tervuren), de opmaak van de studie ‘Innovatieve programmaontwikkeling voor bezoekersonthaal in de recreatieve poort Groenendaal’ (gemeente Tervuren en de andere gewesten) en de werking van het Platform van de Poort Groenendaal en de Poort Jezus-Eik (gemeente Sint-Genesius-Rode respectievelijk Tervuren).

Daarnaast gingen de projectpartners van HORIZON hierin een stap verder en beslisten zij

om samen met de trekkers van andere poorten van het Zoniënwoud een projectvoorstel uit te werken voor zowel de oproep voor fiets- en wandelnetwerken als deze voor hefboomprojecten die Toerisme Vlaanderen in het kader van het Impulsprogramma 2015 lanceerde (projectvoorstellen OPTZION en Zoniën, groene hart).

Coördinator:
Tanya Cerulus

Adres:

 

Regionaal Landschap Dijleland vzw

Interleuvenlaan 64

3001 Heverlee

 

Tel: +32 16 40 85 58

GSM: +32 489 03 65 56



Mail:
Klik hier
Meer info:
  •