Gebiedsprogramma Rupelstreek

Periode 05.07.2010 - 04.07.2013
Periode 2 01.10.2014 - 01.01.2018
Provincie Antwerpen
Gemeente Boom, Rumst, Niel, Schelle, Hemiksem
Aanvrager Provincie Antwerpen
Subsidiebedrag 300.000 en 300.000 euro
Status Lopend

Situering en doelstellingen

Het strategisch project Gebiedsprogramma Rupelstreek volgt op het strategisch project Rupel.  Dit project beslaat twee subsidieperiodes, elk met andere doelstellingen voor ogen. Het eerste strategisch project behelsde de gemeenten Boom en Rumst. Voor het tweede strategisch project werd het projectgebied uitgebreid met de andere 3 Rupelgemeenten Hemiksem, Schelle en Niel.

 

De eerste periode legde de nadruk op het unieke landschap van de Rupel. De vroegere ontginningen kenmerken de gemeenten en hebben veel troeven voor een verdere ontwikkeling, maar lagen eerder verstopt. Een samenwerking van partners werd opgezet om dit historisch uniek gebied toegankelijk te maken voor omwonenden, bezoekers en toeristen. Zo werd er in deze eerste periode vooral gestreefd naar de ontwikkeling van een  groengebied waarin ontginning, recreatie, natuur, landbouw en bos op elkaar werden afgestemd, de samenhang en herkenbaarheid van het gebied werd versterkt en de versnippering verminderd. Het gebied wordt een multifunctionele groene long die –met respect voor het verleden– de basis vormt voor de vernieuwing van het karakter en de vergroting van de aantrekkingskracht van de hele Rupelstreek.

 

In de tweede subsidieperiode wordt vooral gekeken naar het gebiedsprogramma. Het gebiedsprogramma is een duidelijke leidraad inzake de gemeenschappelijke doelen en het bepaalt wie wat doet voor die gebiedsontwikkeling. Dit wordt in een actieplan gegoten. Het gebiedsprogramma is opgedeeld in 4 thematisch structuren: Landschap & Natuur, Mobiliteit & Ruimtelijke Ordening, economische ontwikkeling en Streekbeleving.

 

De doelstellingen voor deze periode focust zich niet op een nieuwe ruimtelijke visie, maar wilt op basis van de voorafgaande opgemaakte structuurplannen en afbakeningsplannen tot een ruimtelijke afstemming komen. Op bepaalde prioritaire plaatsen zullen deze worden vertaald naar concrete terreinprojecten. De doelstellingen van het gebiedsprogramma vinden hun oorsprong binnen deze 4 thema's, met name  het versterken van de natuur- en landschapswaarden het  inzetten op een gestructureerde duurzame ruimtelijke ontwikkeling en op een regio die goed bereikbaar is, maar die voortrekker is in duurzame mobiliteit. Daarnaast zet het gebiedsprogramma in op een economische ontwikkeling die gebaseerd op de draagkracht van de verschillende deelruimten. Tenslotte zullen de unieke  troeven, die karakter en betekenis geven aan het gebied, verder ontwikkeld worden als hefboom voor nieuwe activiteiten en om de regionale aantrekking te verhogen.

 

Er wordt bijzondere aandacht besteed aan de ontwikkelingsperspectieven van de voormalige ontginningsgebieden en het duurzaam inschakelen van de open ruimte in een gebied dat voor een verdichtingsopgave staat. Dit vertaalt zich in 3 focusgebieden in de Rupelstreek; het ontginningsgebied Boom-Rumst, Walenhoek en ruime omgeving te Niel en tenslotte de Electrabelsite te Schelle en Niel.  

 

De focusgebieden worden gekenmerkt door complexe processen waarbij de 4 thema’s allemaal in min of meerdere mate aan bod komen. De uitdagingen die in deze focusgebieden spelen, kunnen niet louter vanuit 1 thema benaderd worden.

 

Bij aanvang van de tweede periode werd een samenwerking opgezet met het landinrichtingsproject Rupelstreek Van VLM, dat onderdeel is van het planprogramma landinrichting Schelde en Rupel. Deze tweede subsidieperiode is belangrijk om verschillende redenen:

- de ingezette dynamiek verder zetten en de samenwerking tussen provincie en gemeenten aan bovenlokale aspecten verder uitwerken

- handvaten aanreiken om het moeilijke evenwicht in de huidige planningsprocessen te versterken

- de uitvoering van het eerste strategisch project als voorbeeldcase uitwerken.

 

Het gebiedsprogramma Rupelstreek reikt een innovatief kader aan voor de aanpak van bovenlokale aspecten van de ruimtelijke ontwikkeling en kan een hefboom betekenen voor de samenwerking tussen de lokale, de Vlaamse en de provinciale overheden én met andere, private partners. Ook zal het samenwerken aan de bovenlokale aspecten de samenhang van de ruimtelijke ontwikkeling van het geied versterken.

Resultaten

Op basis van de startnota uit 2010 loopt het project op drie sporen. Een extern studiebureau stelde een kaderplan op dat zowel een ruimtelijke visie als een concreet actieplan bevat. De visie gaat over het projectgebied en het kleinstedelijk gebied Boom. Twee extra studieopdrachten ondersteunen die visie: een natuurontwikkelingsplan door het instituut voor natuur- en bosbeheer en een ontsluitingsstudie voor het projectgebied. Concrete voorbeeldacties worden uitgevoerd. Er is de nieuwe trage weg (het ‘keibrekerspad’) dat dwars door het ontginningsgebied Reet opnieuw

met Terhagen verbindt. Bij de feestelijke opening waren er duizenden bezoekers. Voor bedreigde diersoorten zoals de rugstreeppad wordt er gewerkt aan de instandhouding van hun habitat. Toegangspoorten tot het gebied, zoals de watertoren in Rumst, worden ingericht als educatieve poort en uitkijkpunten. Er is een landschapskunstwerk opgericht, erfgoed geïnventariseerd en het hergebruik ervan is onderzocht. Er komt ook een nieuwe fietsverbinding tussen de Schorre en de Rupel.

 

Het overleg is georganiseerd in stuur-, project- en klankbordgroepen waarbij naar een zo groot mogelijke lokale betrokkenheid en participatie wordt gestreefd. Er is een communicatieplan opgesteld. Een streekverhaal vormt de leidraad voor een vernieuwde streekidentiteit en is de

basis voor de informatieverspreiding. Hieromtrent is een samenwerkingsovereenkomst tussen de vijf Rupelgemeenten en de provincie ondertekend. Het strategisch project is ook partner van het project

‘maximising our green heritage’ – een Europees Interreg iVa – 2-Zeeën-programma. Doel daarvan zijn de multifunctionaliteit van groengebieden met erfgoedwaarde te optimaliseren, de gebieden toegankelijk maken, mensen bewustmaken over het belang ervan en hen te betrekken. De deelprojecten krijgen dankzij de internationale kennisuitwisseling en de extra Europese financiering een grote stimulans.

 

Gelet op de vele initiatieven in de onmiddellijke omgeving (de afbakening van het kleinstedelijk gebied Boom, de uitbouw van Willebroek als economisch knooppunt, de uitbouw van een stadsbos in de zuidrand van Antwerpen en projecten rond de A12) zal in de komende jaren nog heel wat afstemming en coördinatie nodig zijn en dus ook een sterkere betrokkenheid van de (Vlaamse) actoren.

 

De 3 sporen die het project uiteenzetten zijn: visieontwikkeling, samenwerking en acties en concrete projecten. Aanvullend is er een 4de spoor communicatie.

 

In spoor 1 wordt het strategisch project Gebiedsprogramma Rupelstreek afgestemd met het strategisch project Zuidrand. De expertenopdracht die 3 doelstellingen omvatte (opmaak synthesekaart 'ruimtelijke visie' voor de openruimte in de Zuidrand van Antwerpen, het scherp stellen van de deelgebieden, en het komen tot een definitie van prioritaire acties van het ganse gebied) werd opgeleverd begin mei 2015. De synthesekaart met aanduiding van 12 deelgebieden werd aangevuld met 10 aanbevelingen. In overleg met het strategisch project Zuidrand en Ruimte Vlaanderen zal de synthesekaart met de aanbevelingen inhoudelijk en procesmatig ingezet worden in het strategisch project gebiedsprogramma Rupelstreek. Het is de ambitie van het gebiedsprogramma om gebiedsdekkend te werken, maar omwille van beheersbaarheid en inzet van de coördinator, werken we met deelgebieden, de zogenaamde focusgebieden. Het gaat over het ontginningsgebied Boom-Rumst, de Electrabelsite in Schelle-Niel en de ruime omgeving van Walenhoek in Niel.

 

In spoor 2 wordt er gewerkt op samenwerkingsovereenkomsten op programmaniveau, projectniveau, op niveau van het gebiedsprogramma als geheel, op niveau van jaarprogramma's en op niveau van actiefiches.

 

Ten slotte werd voor spoor 3 per actie een actiefiche opgemaakt of is er een actiefiche in opmaak die de voortgang van de individuele acties moet monitoren. Een actiefiche bevat informatie over het wie en wat per actie, aangevuld met financiering en communicatiedoelen. De belangrijkste informatie wordt gebundeld in de timing van de actie; de mijlpalen, de reeds genomen beslissingen en de verdere planning. Acties in en in de nabijeheid van de focusgebieden worden gebundeld en opgenomen in de projectstructuur van de respectievelijke focusgebieden. De acties worden onderverdeeld in verschillende thema's: ruimtelijke ordening en mobiliteit, natuur en landschap, streekbeleving, en economische ontwikkeling.

 

Daarnaast is er in het kader van het gebiedsprogramma Rupel zijn er twee studieopdrachten uitgeschreven door de provincie Antwerpen. Het gaat over de opmaak van een bovenlokaal tragewegennetwerk in de Rupelstreek en een inventarisatie en technische en financiële haalbaarheidsstudie rond historische tunnels in de Rupelstreek. Enerzijds vragen de gemeentebesturen van de Rupelstreek (Hemiksem, Schelle, Niel, Rumst en Boom) om in het kader van het strategisch project gebiedsprogramma Rupelstreek een bovenlokaal tragewegennetwerk op het niveau van de Rupelstreek uit te tekenen om zo een netwerk van bovenlokale verbindingen te realiseren. In afstemming met het strategisch project gebiedsprogramma Rupelstreek wordt hierbij uitgegaan van de bovenlokale verbindingen, die van belang zijn voor het realiseren van de ruimtelijke samenhang, een duurzame mobiliteit en een blauwgroen netwerk in de Rupelstreek. Anderzijds vragen de gemeentebesturen om in het kader van het strategisch project gebiedsprogramma Rupelstreek de opmaak van een inventaris en technische en financiële haalbaarheidsstudie voor het restaureren, renoveren en heropenen van de historische tunnels in functie van bovenlokale verbindingen die van belang zijn voor het realiseren van de ruimtelijke samenhang, een duurzame mobiliteit en een blauwgroen netwerk in de Rupelstreek.

Op vlak van communicatie is voor het strategisch project voorzien om een brochure samen te stellen rond de reeds uitgevoerde projecten en de projecten die nog in uitvoering zijn.

 

  

Coördinator:
Anneke Van der Aker

Adres:

 

Tel.: +32 240 66 03

 

 



Mail:
Klik hier
Meer info:
 

 

 

documenten