Herk en Mombeek

Periode 01.04.2011 - 01.04.2014
Provincie Limburg
Gemeente Herk-de-Stad, Hasselt, Alken, Wellen, Borgloon, Sint-Truiden, Heers, Diepenbeek, Kortessem, Tongeren
Aanvrager Regionaal Landschap Haspengouw en Voeren vzw
Subsidiebedrag 300.000 euro
Status Afgerond

Situering en doelstellingen

De vallei van de Herk en Mombeek ligt tussen de fruitstreek bij Sint-Truiden en de Voerstreek. Ze is belangrijk voor landbouw, recreatie en waterberging. De vallei is relatief gaaf gebleven maar in het voorbije decennium zijn er beken rechtgetrokken, is de valleigrond droger gemaakt, wordt het oppervlaktewater sneller afgevoerd en is de landbouw gewijzigd. De laatste jaren is bij het beleid het besef gegroeid dat de blauw-groene verbindingsfunctie en de waterbergingsfunctie van de vallei hersteld moeten worden, weliswaar met respect voor de bestaande landbouw en recreatievoorzieningen.

Kernpunten van het project zijn:

  • meer plaats creëren voor waterberging en natuurontwikkeling en het waterbeheer van bron tot monding integraal aanpakken
  • landbouw, natuur, bos en waterberging verweven in de rivier- en beekvalleien
  • ecologische verbindingsfunctie van beken in landbouw- of verstedelijkte gebieden behouden en herstellen
  • landschappelijk waardevolle gebieden met erfgoedwaarde vrijwaren en versterken
  • een zacht-recreatief belevingsaanbod uitwerken
  • de samenwerking rond integraal waterbeheer bevorderen

Resultaten

Op het startmoment in 2010 hebben zeer veel partners zich formeel geëngageerd om met een hele reeks van kleinschalige ingrepen het gebied te verbeteren volgens de principes van integraal waterbeheer. Geregeld wordt vergaderd rond een specifiek thema of project en worden er ruim opgezette netwerkdagen georganiseerd. De werkwijze volgt een vast stramien: via kleine lokale acties ontstaat een draagvlak en van daaruit komt men tot grotere ambitieuze projecten.

Concreet gaat het om aanplanting, herstel, aanleg of onderhoud van kleine landschapselementen zoals hagen, houtkanten, bufferstroken, poelen, bomenrijen of grasbuffers. Bij beken en grachten gaat het om het herstel van de vallei en hermeandering zodat er plaats is voor water bij overstromingen. Er zijn beheersovereenkomsten gesloten over het maaien van de oevers, ruimingswerken, de verondieping van de beek enz. Bij de aanleg van gescheiden rioleringen wordt de prioriteit van de zuiveringswerken bepaald.

Een voorbeeld van beekstructuurherstel op een kleinere waterloop is het poelenproject in Helshoven in Borgloon. Vroeger werd het brongebied van de Geitebron (bron van de Herk) sterk ontwaterd door een diepe afvoergracht, nu blijft het bronwater meer ter plaatse door een cascadesysteem van poelvormige verbredingen en een tussenliggende hermeandering van de sloot.

Eén van de grotere projecten is het herstel van de Oude Mombeek in Alken, waarbij zowel de beekstructuur, het waterzuiverend vermogen en het waterbergend vermogen in de vallei werd verhoogd. Dit project illustreert mooi hoe kleine acties kunnen uitgroeien tot een belangrijke realisatie van lokale en Vlaamse doelstellingen rond integraal waterbeheer.

Door eerst de gemeente en daarna de provincie hierbij te betrekken kon het project groeien: samen met het beekherstel is een wandelroute uitgewerkt die dankzij de medewerking van de gemeenten Hasselt en Alken in de zomer van 2012 werd ingericht en daarna feestelijk geopend. In de zomer van 2013 werd de hermeandering van de Oude Mombeek uitgevoerd en is deze weer aangesloten op de hoofdwaterloop.

In het derde jaar van het project zullen nog een aantal andere grote uitvoerprojecten worden gerealiseerd. Zo zullen er weer een aantal historische meanders worden opengemaakt en aangetakt op de Herk in Helshoven (Sint-Truiden) en op de Herkebeek in Voort (Borgloon). Ook zal er in Alken een groot stuk historisch en ecologisch waardevol valleigebied worden ingericht met medewerking van de omwonenden en scholen. Dit gebied werd Bengelbeemd gedoopt en dient als voorbeeldproject om mensen te sensibiliseren en mee te laten participeren bij acties rond integraal water- en valleibeheer.

Coördinator:
Ward Andriessen en Erik van Esch

Adres:
Regionaal Landschap Haspengouw en Voeren vzw
Daaleinde 2
3720 KORTESSEM


Mail:
Klik hier
Meer info:

 

Documenten: