De Groene Zes

Periode 01.11.2012 - 01.11.2015
Periode 2 01.12.2015 - 01.06.2019
Provincie Antwerpen
Gemeente Brasschaat, Brecht, Kapellen, Schilde, Schoten, Zoersel
Aanvrager Provincie Antwerpen
Subsidiebedrag 300.000 en 300.000 euro
Status Lopend

Situering en doelstellingen

Het bebouwd perifeer landschap of 'de groene zes', is gelegen ten noordoosten van de stad Antwerpen en vormt een overgangsgebied tussen stad en platteland. Het gebied bezit de kenmerken van een stedelijke agglomeratie zoals grote villaparken, dorpskernen, verkavelingen, lintbebouwing, recreatie en sportvoorzieningen, verzorgingsinstellingen, bovenlokale dienstverlening, baanwinkelcomplexen en bedrijven. Maar het gebied heeft ook open ruimte met brongebieden en beken, heide, bos- en natuurgebieden en onroerend erfgoed. Één van de belangrijkste kenmerken van het gebied is de blauwgroene structuur die doorheen het gebied waaiert. De Antitankgracht loopt dwars door het gebied en verbindt de verschillende (beek-)valleien die het gebied doorkruisen. De groene structuur staat echter steeds meer onder druk door verdergaande processen van versnippering, verkaveling, etc. Het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen heeft voor deze gebieden een specifiek beleid voor ogen maar de complexiteit en omvang bemoeilijkt het in praktijk brengen van dit beleid.

Het eerste stratische project 'ambities voor het bebouwd perifeer landschap' had de doelstelling om als voorbeeld te fungeren voor gelijkaardige gebieden in Vlaanderen en een omwenteling teweeg te brengen brengen door:

  • de verdere versnippering van de openruimte tegen te gaan en de groenstructuur te versterken aan de hand van natuur- en landschapsprojecten,
  • de planning van de woningbouw in dit grote gebied te harmoniseren, de woonparken te differentiëren en de versterking van de kernen te stimuleren,
  • de intergemeentelijke mobiliteit en verkeersleefbaarheid te verbeteren,
  • de verschillende economische activiteiten, vooral in de kernen, te ondersteunen en bundelen
  • de duurzaamheidsgedachte binnen bovenstaande thema’s door te voeren.

 

In december 2015 startte een tweede subsidieperiode voor het Bebouwd Perifeer Landschap. Tijdens de tweede programmaperiode wordt het strategisch project 'bebouwd perifeer landschap' verdergezet onder de naam 'de groene zes'. Het project beoogt op basis van een gedragen samenwerking tussen de drie beleidsniveaus – gemeentelijk, provinciaal en Vlaams – acties uit te werken rond de specifieke structuur van het bebouwd perifeer landschap. De acties zijn gebaseerd op de resultaten van het eerste strategisch project 'ambities voor het bebouwd perifeer landschap'.

De doelstellingen in deze tweede fase van het project zijn:

  • het uitbouwen en versterken van een samenwerkingsnetwerk
  • het implementeren van toolkits
  • het uitvoeren van acties rond de geselecteerde thema’s
  • het opzetten van een communicatiestrategie rond het project.

 

Deze doelstellingen vertalen zich in een viersporenaanpak die doorheen het project een grote rol spelen. Het eerste spoor vormt de uitwerking van een langetermijnvisie voor het gebied die voortbouwt op die van het eerste strategisch project. Het tweede spoor zet in op concrete realisaties op korte en lange termijn. Het derde spoor behandelt de samenwerking tussen de verschillende actoren. Het vierde spoor staat in voor de communicatie doorheen het ganse traject. Het project gaat uit van een geïntegreerde aanpak die zijn doorwerking vindt in alle vier de sporen. Er wordt tevens maximale afstemming gezocht met projecten die impact hebben op het projectgebied van de groene zes.

Resultaten

Tijdens het verloop van het project 'bebouwd perifeer landschap' duidden de samenwerkende gemeenten zes prioritaire thema's aan. Deze thema's zijn hernieuwbare energie, kernversterking, de kasteeldomeinen, de groene villawijken, bedrijvigheid en detailhandel en de open ruimte. Hiervoor werden verschillende stuur-, project-, en expertengroepen samengesteld, die met een duidelijke communicatie rond de verschillende thema's werkten. De coördinatie van het project werd sterk ondersteund door de projectcoördinator die op zijn beurt de gemeenten en het project op inhoudelijk en project- en procesmatig vlak ondersteunde.

Uit deze samenwerking volgde de opmaak van toolkits. Per thema werd een toolkit ontwikkeld die een intergemeentelijke visie en doelstellingen vastlegt. De toolkits zijn instrumenten die geen rechtstreekse juridische verankering kennen, maar fungeren als een soort ‘gereedschapskist’ waarin kan nagegaan worden welk gereedschap het beste gebruikt kan worden voor een bepaalde handeling. De werking met toolkits legt aan de gemeentebesturen geen eenduidige oplossing op, maar biedt hen wel de mogelijkheid om op een flexibele manier te kiezen voor wat het best binnen de gemeentelijke visie past.

Een toolkit bestaat uit vier luiken:

  • een intergemeentelijke visie voor het thema in kwestie
  • de toe te passen instrumenten om de visie te realiseren
  • een selectie van wervende voorbeelden
  • de uitwerking van testcases

 

De belangrijkste realisatie de eerste subsidieperiode betreft de overeenstemming die de partners vonden rond de cruciale thema's in het project. Dit betekent dat de partners de  visie en instrumenten gemeenschappelijk uitwerken. De thema's kregen vorm bij aanvang van het projecten en dit op basis van vier principes: 1) een aaneengesloten, open, groene onderligger als basis, 2) kernen die onderling verbonden zijn, 3) woonparken als onderdeel van de groenstructuur en 4) performante, duurzame bedrijventerreinen. Deze vier principes vormen de verbinding tussen de eigenlijke toolkits en het ruimere kader van het bebouwd perifeer landschap.

Het strategisch project 'De groene zes' stelde in november 2017 een nieuw actieplan op dat de globale planning voor 2018 uiteenzette. Het bevat een overzicht van de nieuwe acties en werkzaamheden die op touw zullen gezet worden. Deze planning is echter geen rigide instrument aangezien het dynamische samenwerkingsverband het mogelijk maakt om nieuwe acties toe te voegen. Daarnaast is er regelmatig overleg tussen de verschillende betrokken partijen om het project verder vorm te geven en de doorwerking in de gemeentebesturen te garanderen.

Het eerste spoor werkt een gebiedsgerichte langetermijnvisie uit. Open ruimte is het laatste van de zes prioritaire thema’s waarvoor een visie zal ontwikkeld worden. Omdat de open ruimtestructuur in ‘de groene zes’ van structureel belang is, moet dit thema een verbindende functie hebben naar de andere thema’s die reeds tijdens de eerste programmaperiode behandeld zijn. De rode draad doorheen deze visieontwikkeling is het tegengaan van de versnippering van de groenstructuren.

Spoor twee concretiseert de projecten op het terrein die gebaseerd zijn op de visie die ‘de groene zes’ uittekende rond de zes thema’s. Prioritair wordt er ingezet op projecten die de verschillende toolkits verweven en integreren.

Bij het derde spoor wordt er actief ingezet op een gedegen overlegstructuur tussen actoren. Een uitwerking van de doorgedreven samenwerking is het opzetten van een intergemeentelijk kennisplatform. Dit platform fungeert voor de gemeenten als een uitgebreide inspiratiebibliotheek en tegelijk als een digitaal overlegplatform waar kennis kan uitgewisseld worden. Het platform krijgt geleidelijk aan inhoudelijk vorm. Daarnaast is ook gerichte communicatie over de projecten naar een breder publiek noodzakelijk. De brochure van de kasteeldomeinen die ‘de groene zes’ in 2016 lanceerde, is een goed voorbeeld van hoe communicatie naar eigenaars, projectontwikkelaars, notarissen en immomakelaars kan gebeuren. De brochure was een eenvoudige vertaling van de visie die in de toolkit werd uitgewerkt. Eenzelfde traject volgt voor woonparken, waar in 2018 sterker ingezet zal worden op sensibilisering rond wonen in het parklandschap.  

Het vierde en laatste spoor focust zich doorheen het ganse traject op de communicatie tussen de verschillende partners en de communicatie naar burgers toe. De uitvoering van de visie zoals uitgewerkt in de toolkits in het gemeentelijk beleid, kan immers ook impact hebben op de burgers.

De primaire focus ligt in 2018 op de opmaak van een visie rond open ruimte en de uitvoering van de toolkit Woonparken. De toolkit schuift vier categorieën van woonparken naar voor, elk met hun eigen randvoorwaarden afhankelijk van het type woonpark maar de huidige wetgeving voorziet enkel één bestemming voor woonparkgebied, waardoor een gedifferentieerd beleid in de praktijk niet mogelijk is. De gemeenten willen daarom werk maken van de juridische verankering van de principes uit de toolkits in een intergemeentelijk RUP. Daarnaast willen we met een brochure de kwaliteiten van wonen in parklandschap in de verf zetten. Deze brochure vormt het snijpunt tussen het thema woonparken en open ruimte. Met de brochure willen we de kwaliteiten van het parklandschap in de kijker zetten, alsook sensibiliseren rond het belang van groenstructuren.

Coördinator:
Chiara De Caluwé

Adres:

Provincie Antwerpen
Dienst Gebiedsgericht Beleid
Koningin Elisabethlei 22
2018 Antwerpen

Tel: +32 3 240 67 50
GSM: +32 472 21 87 84

 



Mail:
Klik hier