Diversiteit binnen de Wijers

Periode 15.05.2008 - 07.12.2011
Periode 2 24.08.2012 - 24.08.2015
Provincie Limburg
Gemeente Diepenbeek, Genk, Hasselt, Heusden-Zolder, Houthalen-Helchteren, Lummen en Zonhoven
Aanvrager Provincie Limburg
Subsidiebedrag 180.000 en 300.000 euro
Status Afgerond

Situering en doelstellingen

De Wijers is een gebied waarvan de samenhang door een bekenstelsel bepaald wordt. Het ligt ten noorden van Hasselt en Genk op het grondgebied van zeven gemeenten, is 26.500 ha groot en er liggen meer dan 1.000 visvijvers. De oude benaming voor een viskweekvijver is een wijer, vandaar de naam van het project. Naast de natte elementen (vijvers, moerassen, valleien) komen er ook droge natuurwaarden (heide, bossen) voor. De erkende natuur- en bosgebieden De Maten, Wijvenheide en Bolderberg behoren tot de Europese beschermde Natura-2000-gebieden.

 

Het gebied is natuurlijk meer dan dat: in dit prachtig landschap met grote natuurwaarde en hoge biodiversiteit wonen en werken veel Limburgers. De streek heeft een grote cultuurhistorische en landschappelijke rijkdom en heeft met belangrijke toeristisch-recreatieve attractiepolen zoals Bokrijk, Bovy, Hengelhoef, Kelchterhoef, Kiewit en de abdij van Herkenrode het potentieel om een topregio in Limburg te worden voor toeristen, recreanten en natuurliefhebbers.

 

De doelstelling van het project is de ontwikkeling en realisatie van een duurzame en dynamische visie voor het gebied waarin de verschillende vormen van landgebruik een plaats krijgen. Daarbij wordt ingespeeld op de aanwezige basiskwaliteiten die het gebied al eeuwenlang kenmerken.

De visie werd in de eerste subsidieperiode uitgewerkt, parallel met een plattelandsproject (PDPO) van de Vlaamse Landmaatschappij. Hiervoor werd een participatief proces opgestart met workshops waaraan meer dan 200 mensen uit verschillende organisaties deelnamen. Doelen waren kennis verzamelen, een draagvlak door samenwerking creëren en projecten realiseren.

Door gebruik te maken van de nieuwe methodiek rond ‘ecosysteemdiensten’ werden de opportuniteiten voor het gebied uitgewerkt.

 

In mei 2012 werd de publicatie ‘Uitdagingen voor De Wijers’ officieel voorgesteld met vier ambitieuze doelstellingen:

1. Het verleden begrijpen als basis voor toekomstige ontwikkelingen;

2. Het blauwgroene netwerk versterken;

3. De schaarse ruimte slim benutten;

4. Evolueren naar een duurzame en welvarende regio.

 

Resultaten

Naast het ontwikkelen van de visie van 'Uitdagingen voor De Wijers', werd de samenwerking tussen de verschillende partners in de Wijers voortgezet waarbij de provincie Limburg nu de coördinatie opneemt. Samen met de partners is er een uitvoeringsprogramma de Wijers opgemaakt om de verschillende deelprojecten verder in samenhang te realiseren. Via een aantal hefboomprojecten werd gewerkt aan de realisatie van de vier doelstellingen. Verschillende gerichte thematische studies zijn gemaakt rond hydrologie en mijnverzakkingen, duurzame landbouw, recreatie, educatie, toerisme, natuurontwikkeling, viskweek en landschapsgeschiedenis. Anderzijds werden ook gebiedsgerichte ontwikkelingsperspectieven uitgewerkt, o.a. via design workshops, zoals voor het vijverkerngebied-recreatiedomein Heidestrand, de Mangelbeek, het Kolenspoor.

 

Ook op het terrein is heel wat gerealiseerd, vooral op recreatief vlak: inrichten onthaalpunten, wandelroutes, o.a. op het Domein Bokrijk en het circuit van Zolder. Op het gebied van landinrichting werden in het project Stiemerbeekvallei inrichtingsplannen opgemaakt (Dauteweyers en Slagmolen) en keurde de bevoegde minister voor Landinrichting de agenderingsnota voor landinrichting voor De Wijers goed met de vier ‘Uitdagingen voor De Wijers’ als fundament. Er werden stappen gezet naar een grondverwervingsstrategie. In het kader van de inrichting van de natuurverbinding Het Wik - De Maten werden ecologische stapstenen gerealiseerd en een educatief project uitgewerkt. Voor de aanleg van de Limburgse Noord-Zuidverbinding worden overeenkomsten gesloten voor de (her)inrichting van de ecologische verbinding.

 

Het strategisch project is ook een ‘pilot’ rond klimaatadaptatie van het Europees Interreg-4c-project F:acts! (Forms for adapting to Climate Change through Territorial Strategies). Het is ook een ‘pilot’ voor verschillende Vlaamse wetenschappelijke studies rond ecosysteemdiensten: daarvoor wordt samengewerkt met het Instituut voor Natuurbehoud en de Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek.

 

De acties op het terrein die onderverdeeld waren in drie strategische (deel)gebieden heeft ervoor gezorgd dat bij het grote publiek de grotere samenhang van het gebied duidelijk geworden is. Dit is te danken aan investeringen in communicatie, vorming en activiteiten alsook de aandacht die De Wijers kreeg in een tv-reportage van Vlaanderen Vakantieland.

 

Rond de vallei van de Roosterbeek in het Vijverkerngebied De Wijers werd een studie opgestart met als doel een geïntegreerde ruimtelijke visie op schaal van het Vijverkerngebied en het inpassen van het domein Heidestrand via een ontwerpschets met uitvoeringsprogramma. Parallel werd er gewerkt aan een voortraject gebiedsontwikkeling, dat gebaseerd is op de principes van ‘blue economy’. Het idee is dat er een gesloten systeem in een bepaald gebied kan ontwikkeld worden dat zichzelf in stand houdt via win-win’s.

Voor de Stiemerbeek heeft de VLM een landinrichtingsproject opgestart waardoor gesubsidieerde investeringen op terrein kunnen gerealiseerd worden. De Stiemerbeek is geselecteerd als een strategisch project in de planningsprocessen van de stad Genk. Binnen de stad is er bekeken hoe interne diensten een bijdrage kunnen leveren aan de doelstelling om de Stiemerbeek als ecologisch stadspark te ontwikkelen. Interne acties werden afgestemd met het landinrichtingsproject Stiemerbeekvallei van de VLM.

Coördinator:
Huig Deneef

Adres:

Regionaal Landschap Lage Kempen / VLM

Koningin Astridlaan 50

3500 HASSELT

tel: +32 11 29 87 00



Mail:
Klik hier
Meer info:

 

Documenten: