Fortengordels rond Antwerpen

Periode 01.09.2009 - 31.08.2012
Periode 2 01.09.2014 - 30.11.2017
Provincie Antwerpen en Oost-Vlaanderen
Gemeente Antwerpen (districten Berchem, Hoboken, Wilrijk en Merksem), Wommelgem, Borsbeek, Mortsel, Edegem, Zwijndrecht, Kruibeke, Beveren. Buitenste fortengordel: Stabroek, Kapellen, Brasschaat, Brecht, Schilde, Schoten, Ranst, Nijlen, Bor
Aanvrager Provincie Antwerpen
Subsidiebedrag 180.000 en 300.000 euro
Status Lopend

Situering en doelstellingen

De forten in de groene gordel rond Antwerpen maken deel uit van een oude verdedigingsstructuur – ook ‘het nationaal reduit’ genoemd – die vanaf 1860 rond de stad Antwerpen werd ontwikkeld. Het strategisch project omvat de binnenste en buitenste fortengordel rond Antwerpen, samen met enkele rivier- en beekvalleien en de Antitankgracht. Het grote gebied dat de fortengordels omvat, maakt deel uit van de groenstructuur van de Antwerpse gordel.

 

De fortengordels rond Antwerpen worden als een groot samenhangend gebied gezien die structuur geeft aan het landschap. De provinciale ruimtelijke visie met betrekking tot deze fortengordels werd in de eerste strategische projectperiode uitgewerkt met en door de verschillende partners die actief zijn in het gebied. Een visie en een aantal voorbeeldacties werden vormgegeven. De provincie fungeerde als regisseur en trekker van het project.

 

Dankzij een globale ruimtelijke visie en een daaraan gekoppeld actieplan is de provincie Antwerpen gekomen tot een nieuw strategisch project dat zal bijdragen aan de effectieve inrichting van belangrijke plekken voor het landschap en de natuur. Daarnaast heeft het project tot doel om de verweving van natuur, landbouw, bos en recreatie op deze locaties te versterken. Voor verschillende van de forten worden op heden concrete acties uitgewerkt.

 

Voor de uitvoering van de verschillende acties werd een processtructuur opgezet. Met deze processtructuur worden alle partners die betrokken zijn in de ontwikkeling van forten samengebracht om een beleid rond de forten te ontwikkelen en dit beleid uit te voeren. Hierdoor kan er aan de ene kant thematische besluitvorming gebeuren en anderzijds per fort een ontwikkelingsproces worden opgezet. Ondertussen hebben 33 gemeenten, 50 organisaties en 40 provinciale, Vlaamse en federale administraties zich geëngageerd om deel te nemen aan het proces.

 

In dit project wordt er rekening gehouden met 5 belangrijke aspecten van de Fortengordels: ruimtelijke samenhang, ecologische waarde, erfgoedwaarde, benutting en toegankelijkheid. Acties dienen ter realisatie van de 4 strategische doelstellingen:

1) bereiken van samenhang door herkenbaarheid

2) bereiken van samenhang door beleving van de forten

3) creëren van een zoom rond de stad Antwerpen

4) ondersteuning van forteigenaars, -beheerders en gemeenten; ontwikkelen van overlegplatform

Resultaten

Inmiddels werd een heldere organisatie opgebouwd met een brede samenwerking tussen de actoren en een sterk gebiedsgerichte aanpak over de beleidsdomeinen heen. Hierdoor zijn er minder conflicten, worden inspanningen gebundeld, wordt kennis uitgewisseld en worden de inspanningen maximaal op elkaar afgestemd.

 

Vanuit het huidig strategisch project wordt er gewerkt op 4 sporen:

1) Visie: in het kaderplan van het strategisch project is er een visie rond forten geformuleerd op drie niveaus (beide fortengordels, de zes deelgebieden, op niveau van de forten en schansen). Het is een toetsingskader bij de beoordeling van nieuwe initiatieven en richtinggevend voor de toekomstige ontwikkelingen. Dankrij dit plan is er nu één lijn voor advisering op de drie beleidsniveaus (lokaal, provinciaal, Vlaams).

2) Acties: het kaderplan geeft aanzet voor verschillende acties, deze vormen de basis van het actieplan. Het actieplan is verder aangevuld met de vragen en noden vanuit deze forten, lopende acties vanuit het vorige strategische project, processen van de verschillende overheden, opportuniteiten en gesprekken met de verschillende stakeholders. De acties dienen ter realisatie van de strategische doelstellingen en zijn steeds in overeenstemming met de ontwikkelingsperspectieven die werden vooropgesteld per fort. Bij elke uitvoering wordt het evenwicht bewaakt tussen het bestaand erfgoed en de aanwezige natuur.

Lopende en afgelopen acties zijn: studie 'Lidarbeelden en unieke Duitse WO-II luchtfoto's die nieuwe informatie opleverde over loopgraven en bunkers op en tussen de forten, het evenement 'de Fortengordel' met een stijgend aantal bezoekers, het ondersteunen van het planprogramma Rupel-Schelde van VLM met zoektocht naar nieuwe bestemming voor fort St-Marie, de studie naar overgebleven muurschilderingen in de forten in functie van hun behoud, de studie leesbaarheid van de Brialmontforten, opmaak erfgoeducatiepakket Brialmontforten, en het verlenen van informatie aan externen (ondersteuning van forteigenaars, -beheerders, gemeenten/ontwikkelen van overlegplatform).

3) Communicatie: afgelopen periode werd er vlaggenmateriaal in de huisstijl van het project verspreid in de forten. Daarnaast werd er voor de algemene communicatie Fortengordel 2017 reclame gemaakt via affiches, flyers, promofilmpjes en dergelijke, alsook een persmoment. Er werd een herdruk en verspreiding van het fietsboekje 'Herover de forten' gemaakt;

4) Samenwerking: de coördinator maakt een overzicht van de verschillende initiatieven en brengt partners samen indien samenwerking opportuun is. Dit kan op schaal van de forten en schansen, op deelgebied niveau of op niveau van de fortengordels als geheel. De coördinator bewaakt de vertegenwoordiging door de verschillende sectoren om in de uitvoering het evenwicht te behouden tussen de belangrijke thema’s: ruimtelijke samenhang, ecologische waarde, erfgoedwaarde, benutting en toegankelijkheid. Indien uitvoering plaatsvindt in het kader van het strategisch project, wordt dit opgenomen in het actieplan. Zo is er bijvoorbeeld een werkgroep rond museale forten waarbij gezocht wordt naar synergieën.

Coördinator:
Joachim Piens

Adres:

 

Provincie Antwerpen

Koningin Elisabethlei 22

2018 Antwerpen


Tel: +32 3 240 55 62
GSM: +32 478 93 66 61

 

 



Mail:
Klik hier
Meer info:

 

Documenten:

Eindrapport 2014 - 2017

Eindrapport 2009 - 2012